twitterakis

8 Mayıs 2013 Çarşamba

Tabiratlar

     Loji loji loji... Bu lojiler artık gerçekten çok olmaya başladılar. İstler, lojiler vesaireler. Her ne kadar Türkî Fizikçiler olarak sayfa açmış olsak da, biz de bu loji hastalığının esiri olduk maalesef. Umulur ki bundan sonraki nesiller "bilimin temelini Müslüman alimlerin attığını" anlar da bu batı hayranlığından vazgeçer. Özümüze dönmemiz halinde gözle görülür değişimler fark etmemiz kaçınılmazdır. 

     İşte rahatsızlık duyduğum bir konu. Ülkemizde Fizik dersi vermek için yetiştirilecek öğretmenlerimize dayatılmış lojilerden bir tanesi: Analoji. 
Bu kelimenin manası mealen bir benzerlikten çıkarım yapmak anlamına gelmektedir. Muhtemelen sorulacak bir sorudur. Ancak ne hikmetse Analoji kelimesi yabancı bir kelime olduğundan sınav sorusu olarak karşımıza çıkıyor. Çünkü medreselerde yeni adıyla üniversitelerde müderrisler yeni adıyla profesörler, (! :)  gerçekten çok komik, hem de çok acı) bizlere bu lojileri öğretiyorlar. Allah aşkına sorarım buna biz "Mukayese" desek, yahut "Mantıkî Mukayese" ne kaybederdik de kökeni İngilizce olan Analogy kelimesinin saçmalanmış hali olan Analoji dedik? Mukayese demek zaten aynı şey, aynı anlama gelir. Benliğimizden bu kadar mı utanır olduk? Çocuğa sınıfta "analojisini yapalım" demez hiçbir öğretmen. Analiz desen ilk duyan çocuk anlamaz elbet ve Fizik sevilmeyen ders ilan edilir. Ancak "karşılaştırma, benzetme kıyaslama kelimeleri bizlerin kendi değerleridir. Bunları öğreterek çocuklara "mukayese" etmeyi öğretebilmeliyiz.

     Sevgili öğretmen adayı kardeşlerim. Sizler sınava hazırlanacaksınız. Elbet bu batıcıl eğitim lojilerini bileceksiniz çünkü sınavda soracaklar, ancak lütfen gençlerimize kendi bilim adamlarımızı tanıtınız. Ali Kuşçu, Molla Gürani, Akşemseddin kendi kültürlerimizdir. Bilimin temelini aslında atalarımızın attığını onlara lütfen "fark" ettiriniz.

Analoji: Mukayese (karşılaştırma)
Sentez: Terkîb (birleştirme)
Analiz: Tahlîl (ayrıştırma)
Diyalektik: İstidlâl (akıl yürütme)
Reprosüktif: İhdâs (oluşturmak, benzeterek kurmak)

25 Nisan 2013 Perşembe

Bir Nefes Sıhhat Gibi

Kanuni Sultan Süleyman


Halk içinde mu'teber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihânda bir nefes sihhat gibi

Ko bu ays u isreti çünkim fenâdur âkibet
Yâr-i baaki ister isen olmaya tâat gibi

Olsa kumlar sagisinca ömrüne hadd ü aded
Gelmeye bu sise-i çarh içre bir sâat gibi

Saltanat didükleri ancak cihân gavgaasidur
Olmaya baht u saâdet âlem-i vahdet gibi

Ger huzûr itmek dilesen ey Muhibbî fârig ol
Var midur vahdet makaami gûse-i uzlet gibi

                                                                              Muhibbî (Kanunî Sultan Süleyman)

     Bir nefes, bir nefes daha ve bir nefes daha... Aslında bunlar hayatın matematik diliyle izahıdır. Bir nefes üzerinden, doğumdan ölüme değin alınacak integral insan ömrünün tanımıdır. Her bir kaç saniyede bir tekrar eden bu döngü, sene-i devriyesinde bizi bir sene yaşlandırır. Mühim olan odur ki bu nefeslerin nasıl harcandığı, nelere sarf edildiği...
     Dünya üzerinde barış ve kardeşlikten, insan nefesinden başka önemli hiç bir şey olmamalı, hiçbir şey insandan öte olmamalı... Nefeslerimize dikkat edelim dostlar...


Nüko Oyunu

NÜKLEER TESİSLER İÇİN OYNANAN OYUN

     Son zamanlarda bu tür haberler çok fazla karşınıza gelebilir. İtibar etmeyip şiddetle karşı çıkmanızı tavsiye ederiz. Çünkü nükleer santral demek enerji demektir ki ülkemiz enerjiyi dışarıdan almakta bu da bize vergi olarak geri dönmektedir. Ayrıca gelişen bir ülke olduğumuz için çok fazla enerjiye ihtiyaç duyuyoruz. Dolayısıyla bu tesisler şart.
     Fizik açısından bakarsak da bizler için birer ekmek kapısı olabilir. Bir çok araştırmacı bundan ekmeğini yiyecektir. Türkiye Fiziğinin de gelişmesine katkı sunacak ve dünyaya bilim ihraç etmeye başlayacağız. Stratejik kaynaklarımız bunun için idealdir. Bir "Bor" madeninin varlığı, bunun nükleer tesislerde hem soğutma, hem bombardımanda kullanılması ve bunun geliştirilmesi herhalde hepimizi mutlu eder. Bu bağlamda "Bor madenimizi biz çıkarıyoruz satıyoruz" vs gibi ucuz siyaset yaparak ülkemizi yıpratmamış ve gelişimine katkıda bulunmuş oluruz.


27 Şubat 2013 Çarşamba

Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT)


















Kuvvetlerin Eşitliği



Levhanın dengedde surabilmesi için P1, P2 ve P3 kuvvetleri ne olmalıdır?

25 Şubat 2013 Pazartesi

Jeneratör


Bir jeneratör,örneğin sabit bir mıknatısın manyetik alanı içerisinde döndürülen iletken bir bobinden oluşur.Bobin bir türbin tarafından döndürülür ve ikisi birlikte,bir ‘türbin-jeneratör’ ya da ‘türbin alternatör’ sistemi oluşturur.Şekil 1’de böyle bir düzeneğin  alternatör kısmı var.Çizimibasit tutmak amacıyla,bobin tek sarımlı olarak gösterilmiş.Bobin,şekilde görülmeyen türbin tarafından , açısal hızıyla saat yönünde döndürülüyor.Mıknatısın manyetik alanı Bm, yön ve büyüklükçe sabit.Sarımın sınırlandığı A yüzeyine dik olan birim vektör k, Bm, ile α açısını yapıyor.Bobin saat yönünde döndürüldüğünden,bu açı,sarım döndükçe büyüyor.Başlangıç değeri  0 olarak alınırsa: α=ωt .Manyetik alan  Bm’ nin gördüğü ‘etkin sarım alanı’ A.cos.‘ya eşit ve zamanla değişiyor.Dolayısıyla,sarımdan geçen ‘etkin akı’ miktarı  φ, A.Bm.cosα=A.Bm.cos(ωt)’ye eşit olup,zamanla değişmektedir.Bu durumda bobin,Faraday Yasası gereği,içinden geçen manyetik akı miktarındaki değişime karşı koyan bir tepki oluşturur.Şöyle ki,sarımdan geçen
manyetik akı,örneğin gösterilen durumda olduğu gibi,yukarı doğruyken azalmakta ise;bobinin uçları arasında;akıdaki bu azalmayı frenlemeye,yani yukarı yöndeki akıyı arttırmaya yönelik bir manyetik alanı üretecek olan akıma yol açacak şekilde bir gerilim oluşur.Gösterilen tepki aslında,bobinin yapıldığı iletkenin yapısındaki taşıyıcı yüklerden kaynaklanmaktadır ve cisimlerin kütleleri nedeniyle ivmelenmeye karşı gösterdikleri tepkiye benzetilebilir.Sonuç olarak
endüklenmesine çalışan manyetik alan Be, sarımının sınırladığı yüzeye dik olan birim k vektörünün yönünde olduğundan,bu manyetik alanı üretebilecek olan akım ve dolayısıyla da endüklenen gerilim,sağ el kuralına göre;sağ elin başparmağı Be yönünde dikleştirildiğinde,kıvrılan diğer başparmakların işaret ettiği yönde olmak zorundadır.Şekildeki sağ el çizimi,akımın yönünü gösteriyor.Fakat bu akım ancak,sarımdan güç çekildiği taktirde oluşacak,aksi halde bobinin uçları arasındaki gerilim ɛ,sarım içerisindeki herhangi bir akım dolaştıramayacaktır.Gerilimin büyüklüğü,Faraday Yasası’na göre,N sarımlı bir bobin için ɛ=-N.dφ/dt ifadesiyle verilir. Yani: ɛ=-N.d/dt(A.Bm.cosωt)=N.d.A.Bm.ω.sinωt.
Bu gerilimin yönü,bobinin her turunda iki kez yön değiştiriyor olmakla beraber,bobinin uçlarındaki kesikli halkaya dokunan fırçalar,yarım halkalara kah bir,kah da diğer sırada değdiklerinden,fırça uçlarındaki gerilim,üstteki V-t grafiğinde görüldüğü gibi hep aynı yönde,yani DC’dir. Dolayısıyla,şekilde gösterilen düzenek,bir DC jeneratörü oluşturur.Fırçalar genellikle grafikten yapılmıştır ve yarım halkalarla temas ettikleri yüzeylerde,sık sık elektrik arkları oluşur.Örneğin bir matkapın sırtındaki yarıkların içinde görülen kıvılcımları bu arklardan kaynaklanmakta ve temas yüzeylweini aşındırmaktadır.DC jeneratörleri bu yüzden,sorunlu ve görece kısa ömürlüdür.Oysa fırçalar  kullanılmadığında,bobinin uçları arasında, AC gerilimi elde edilir.Böyle bir AC jeneratörü ,yapısı  görece basit olduğundan ,daha az sorunlu ve daha uzun ömürlü olur.AC gerilimin tercih nedenlerinden birisi budur.

Jeneratörden güç çekmediği sürece,bobin sarımlarında gerilim var olmakla beraber,akım dolaşmkatadır.Güç çekildiğinde,bobin sarımlarında akım dolaşmaya başlar.Akım,sarımların iletken yapısındaki elektronlar tarafından taşınmaktadır.Hareket halindeki bu elektronla,mıknatısın sabit alanı tarafından Fe=qvxBm=-evxBm kuvveti uygulanır.O zaman şu soru doğuyor :Şekilde bir dikdörtgen olarak gösterilmiş sarımın sağ yada sol kenarı x,ön ve arka kenarları da y uzunluğunda ise,bu kenarlar üzerindeki toplam kuvvetlerin büyüklükleri nedir?... Sarımı oluşturan iletkenin yapısının,uzunluğu boyunca aynı olduğunu varsayalım.İletken içerisinde serbestçe dolaşabilen elektronların sayısı,birim
uzunluk başına n ve uzunluk boyunca ortalama hareket ,yani ‘sürüklenme hızı’ da v olsun. O halde,iletkenin herhangi bir kesitinden saniyede n.v tane elektron geçmektedir ve bu,akım şiddetinin I=n.v.e büyüklüğünde olduğu anlamına gelir.Öte yandan,iletkenin dL diferansiyel uzunluğunun tümünde,her an için dL.n=dL.I/(v.e) tane elektron vardır.Mıknatısın manyetik alanı Bm’nin ,bu elektronların tümü üzerinde etki ettirdiği kuvvetin büyüklüğü, dF ((I/v.e).dL)evxBm=-I.dL.(v/v)xBm kadardır.Sarımın herhangi bir noktasındaki elektronların hızı v,hem sarıma o noktada teğet,yani dL doğrultusunda ve hem akıma ters yönde olduğundan; -v/v, hem o noktada sarıma teğet,yani dL doğrultusunda ve hem de akım yönünde bir birim vektör oluşturur.Dolayısıyla, dL=dl.(-v/v), alınan noktada sarıma teğet ve akım yönünde bir vektör olur.Ki bu durumda ;dF=I.dLxBm eşitliğini elde ederiz.Dolayısıyla,sarımın herhangi bir parçası üzerindeki kuvveti,o parça üzerindeki diferansiyel kuvvetlerin toplamı,yani bir integral olarak elde etmek mümkündür : F=ʃI.dLxBm.I ve Bm sabit olduklarından,integral  I.(ʃdL)xBm şeklinde basitleşir : Örneğin,sağ yada sol kenar üzerindeki dL’lerin hepsi aynı yönde ve sabit bir Bm’ye dik olduklarından ; ʃdL bize x uzunluğunu verir.O halde,şekilde mavi oklarla gösterilen kuvvetler,F=I.x.Bm büyüklüğünde olup zıt yönlüdürler.Bu iki kuvvet,aynı doğru üzerinde olmadıklarından,sarım üzerinde bir ‘’kuvvet çifti’’oluşturur.Sarıma uyguladıkları tork, T=F.y.sinα=(I.x.bm).y.sinωt kadardır.Burada, x.y ,sarımın yüzey alanı A’ya eşit olduğundan, T=I.A.Bm.sinωt’dir. Oysa,sarımın ön ve arka kenarları  üzerindeki kuvvetler,keza zıt yönlü olmakla beraber,aynı doğru üzerinde olduklarından,bobini kasmaktan başk  bir sonuca yol açmazlar.Bobin ω açısal hızıyla dönmekte olduğuna göre , T torku tarafından bobin üzerine W=ω.T=ω.I.A.Bm.sinωt=-I.dφ/dt hızıyla iş yapmaktadır ve bunun için gereken enerji türbin tarafından sağlanmak zorundadır.Dikkat edilecek olursa,tek sarım için ɛ=-dφ/dt olduğundan W=ω.T aynı zamanda , I.ɛ’ye eşittir.Olması gerektiği gibi.Çünkü bu son ifade;türbin tarafından bobin üzerinde yapılan mekanik işin (W),bobinden çekilen elektrik gücüne (P) eşit olması gerektiği anlamına geliyor

Babil'in Şaşırtıcı Pili ve Gümüş Kaplama Çömlekleri

1938 Yılında Avusturyalı Arkeolog Dr. Wilhelm Konig bir müze oluşturmaya çalışıyor ve durmaksızın kazı yapıyordu . Kazı sırasında , 15 cm yüksekliğinde parlak sarı renkte kilden yapılmış ikibin yıllık bir çömlek buldu ; çömleğin içinde bakır levhadan yapılmış 3.81 cm. çapında 5 cm. yüksekliğinde bir silindir vardı . 

Silindirin kenarları 60/40 oranında kurşun/kalay alaşımıyla kaplanmıştı ve bu oran günümüzde kullanılan en iyi orandı . Tepesinde şapka gibi duran katlanmış ve bakırın içine gömülmüş mühre benzer zift ya da asfalt bir parça veya katman görülüyordu . Bu katmanın içinden çıkan bir demir çubuk , bakır silindirin içine doğru asılı duruyordu , bakar bakmaz demir çubuğun paslanmış olduğu yani asitlendiği anlaşılıyordu . Bir mekanik uzmanı olmayan Dr. Konig bu garip cisme önce uzun uzun baktı ama fazla düşünmesine ve uzman olmasına hiç gerek yoktu çünkü kil çömlek antik pilden başka birşey olamazdı .

Bu pil şu anda Bağdat Müzesindedir ve resmi tarihlemesi ise m.ö. 248 ile m.s. 226 arasındaki Part/Pers işgalidir yani o dönemden kaldığı bilimsel olarak kabul edilmiştir . Dr. Konig bu garip çömleğin dışında yine şu anda aynı müzede bulunan gümüş kaplı başka bakır çömlekler de bulmuştu ; tüm çömleklerin bulunduğu yer Güney Irak'taki Sümer kazılarıydı ve bu alanın arkeolojik tarihi m.ö. 2500 olarak belirlenmişti ama tutucu müzeciler inatla kendi bildikleri tarihi çömleklerin yanına yazmaktan geri kalmadılar .

Bugün özellikle gümüş kaplı çömleklere baktığınızda , yüzeydeki parlak mavimsi rengi görebilirsiniz ; bu renk gümüşün elektro kaplama yöntemiyle bakıra kaplanması halinde ortaya çıkan karakteristik renktir . Bir an için müzecilerin haklı olduklarını kabul edelim ; öyleyse Persler , bildiğimiz en eski uygarlık olan Ortadoğu uygarlığının dışında ve ötesindeydiler çünkü pil kullanıyorlar ve elektro kaplama yapabiliyorlardı . Ya da Sümerler bunu yapıyordu ; yapan veya sahibi kim olursa olsun ; sormamız gerekmiyormu?

Biz neden pil yapmayı ve elektrolizi 4000 yıl sonra hatırladık? Ya diğer unuttuklarımız?